Sürdürülebilirlik Blog

Özellikle iklim değişikliği, şu etkileri doğurur:

• Aşırı hava olaylarının ve iklim kaynaklı afetlerin artması,
• Üretim ve tedarik zincirlerinde kesintiler,
• Enerji sistemlerinde dönüşüm ve yenilenebilir enerjiye geçiş ihtiyacı,
• Karbon yoğun sektörlerde maliyet artışı.

Bu etkiler yalnızca çevresel değil, ekonomik ve finansal riskler de yaratır; bu nedenle bankalar ve finansal kurumlar, risk yönetimi ve uyum süreçlerini sürdürülebilirlik perspektifiyle yeniden tasarlamak zorundadır.

Öne çıkan hedefler arasında şunlar yer alır:

• Yoksulluk ve açlığın azaltılması: Sosyal sorumluluk kredileri ve mikrofinans modelleri ile toplumsal refahı destekler.
• Kaliteli eğitim ve sağlık hizmetlerine erişim: Eğitim ve sağlık yatırımlarını destekleyen sürdürülebilir finansman çözümleri.
• Eşitsizliklerin azaltılması: Finansal kapsayıcılığı artıran politikalar ve ürünler.
• Temiz enerji ve iklim eylemi: Yeşil tahviller, sürdürülebilir krediler ve karbon azaltım projelerine yatırım.
• Sürdürülebilir şehirler ve topluluklar: Altyapı ve kentsel kalkınma projelerinde çevre dostu finansman.
• Doğal ekosistemlerin korunması: Çevresel risk değerlendirmeleri ve doğa dostu yatırımlar.
• Şeffaf ve güçlü kurumların inşası: ESG raporlaması ve regülasyon uyumu ile güvenli finansal sistem.

2030 yılına kadar tamamlanması hedeflenen bu evrensel hedefler, birbiriyle doğrudan bağlantılıdır: biri diğerini güçlendirir ve destekler. Bankacılık perspektifinden bakıldığında, SKA’lar sadece çevresel veya sosyal bir hedef değil, aynı zamanda finansal istikrar ve uzun vadeli performans için stratejik bir rehber niteliğindedir.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamında düzenlenen Taraflar Konferansı (Conference of the Parties — COP) toplantıları, küresel iklim politikasının yönünü belirleyen kritik platformlardır. Geçmiş COP toplantıları, Paris Anlaşması gibi dönüm noktalarının oluşmasına öncülük etmiştir.

📌 2025’te Brezilya’nın Belém kentinde gerçekleştirilen COP30, “uygulama COP’u” olarak öne çıktı. Zirvede ülkeler, gelişmekte olan ülkelere iklim değişikliğine uyum finansmanını artırma taahhütlerini üç katına çıkarmak gibi önemli kararlar aldı ve yeni iklim finansmanı hedefleri belirlendi; ancak fosil yakıtların aşamalı olarak kaldırılması ve bağlayıcı emisyon azaltım yol haritaları gibi kritik konularda net bir uzlaşı sağlanamadı. Bu sonuç, küresel sıcaklık artışını 1,5 °C ile sınırlama hedefi için gerekli somut adımlarda eksiklikler olduğuna işaret etti.

📍 2026’da düzenlenecek COP31, Antalya’da gerçekleştirilecek ve Türkiye hem ev sahibi hem de dönem başkanı olarak toplantıya liderlik edecek. Bu rol, COP31’i sürdürülebilir kalkınma ve finansal dönüşüm açısından kritik kılıyor ve küresel iklim eyleminde uygulama ve iş birliği odaklı bir dönemeç olarak ön plana çıkarıyor.

COP31’in ana gündem maddeleri şu şekilde şekillenmektedir:

• Net sıfır hedeflerinin pratik uygulanabilirliği: Sera gazı emisyonlarının azaltılmasını finansal planlara entegre etme,
• İklim finansmanı: Gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomiler arasında kaynak akışının hızlandırılması,
• Adaptasyon ve direnç kapasitesi: İklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı altyapı ve topluluk dayanıklılığını artırma,
• Karbon piyasaları ve fiyatlaması: Ulusal ve uluslararası karbon ticaret mekanizmalarının güçlendirilmesi,
• Kamu ve özel sektör iş birliği: Özellikle finansal kurumların iklim hedeflerine katkı modellerinin tanımlanması.

COP31, küresel sürdürülebilirlik ve finansal sistem arasındaki etkileşimi artıracak teknik standartlar ve uygulama odaklı modellerin tartışılacağı bir platform olacaktır.

Küresel ve yerel düzeyde iklim odaklı regülasyonlar giderek sıkılaşmaktadır. Bu düzenlemeler, finansal kurumların risk raporlama süreçlerini ve stratejik planlamalarını doğrudan etkilemektedir.

• İklimle bağlantılı risk açıklamaları: Finansal kuruluşlar, portföylerindeki iklim risklerini daha ayrıntılı açıklamak zorundadır.
• Senaryo analizleri ve stres testleri: Farklı küresel ısınma senaryoları (örneğin 1,5 °C veya 2 °C hedefleri) altında finansal sonuçların modellenmesi.
• Taksonomi uyumu: Faaliyetlerin yeşil, geçiş veya geleneksel kategorilere göre sınıflandırılması ve uygunluk raporlaması.
• Karbon fiyatlama düzenlemeleri: Ulusal emisyon ticaret sistemleri ve karbon vergileri gibi mekanizmalarla risk ve fırsatların belirlenmesi.

Bu regülasyonlar, sürdürülebilir finans uygulamalarının temelini oluşturur ve bankalar ile yatırımcılar için uzun vadeli uyum maliyetlerini ve fırsatlarını yeniden tanımlar.

ESG (Environmental, Social, Governance) kriterleri, sürdürülebilirliğin ölçüm, izleme ve raporlama boyutunu yapılandırır. Finansal kurumlar açısından ESG uygulamaları şunları içerir:

ESG verileri, iklim ve sosyal riskleri daha doğru değerlendirmek için portföy analizlerine dahil edilir. Bu sayede bankalar ve yatırımcılar, beklenmedik piyasa risklerine karşı daha dirençli olur.

Yeşil tahviller, sürdürülebilirlik bağlantılı krediler ve geçiş finansmanı araçları gibi yeni ürünler ESG performansını hedefleyen sermaye akışlarını destekler.

Sürdürülebilirlik raporları ve uluslararası standartlarda açıklamalar, hem yatırımcı güvenini artırır hem de kurumların regülasyonlara uyumunu güçlendirir.

ESG’nin çevresel ve sosyal göstergeleri, doğrudan finansal metriklerle ilişkilendirilir. Örneğin, karbon yoğunluğu yüksek faaliyetlerin finansmanı, düzenleyici beklentiler ve iklim riskleri nedeniyle kredi risk değerlendirmelerini ve sermaye planlamasını etkileyebilmektedir.

Sürdürülebilirlik, ekonomik ve çevresel hedeflerin birbirini tamamladığı bir dengeyi öngörür. Bu dengeyi sağlamak için:

• Finansal kurumlar sürdürülebilir kredilendirme politikaları geliştirir,
• Yatırımcılar ESG performansını temel alan kararlar alır,
• Kurumsal raporlamalar ve regülasyon uyum mekanizmaları güçlenir.

Böylece sürdürülebilirlik, yalnızca çevresel koruma veya sosyal sorumluluk değil; finansal dayanıklılık, risk yönetimi ve uzun vadeli performans ile doğrudan ilişkilendirilir.

Sürdürülebilirlik, ekonomik büyüme ve toplumsal gelişmeyi çevresel sınırlar içinde yeniden düşünmeyi gerektirir. COP31 gibi uluslararası süreçler, bu dönüşümün çerçevesini çizmekle kalmaz; finansal sistem ile politika yapıcılar arasında güçlü bir entegrasyon sağlar.

İklim regülasyonları ve ESG finansal uygulamaları, sürdürülebilirliği sadece bir kavram olmaktan çıkarıp, somut ölçülebilir hedefler ve stratejik araçlar hâline dönüştürür.

Gelecek, sürdürülebilir karar mekanizmalarını benimseyen kurumlar ve toplumlar için daha dirençli ve olumlu bir ekonomik dönüşüm fırsatı sunar.